Preview

Blijf baas in eigen gemeente.

Een grotere gemeente betekent minder bestuurders, maar wel véél meer ambtenaren, hogere salarisschalen en meer managementlagen. Met andere woorden: een sterk toenemende bureaucratie. 

Ambtelijke organisatie

Ambtelijke organisatie CGM
De gemeente Grave heeft in 2014 haar ambtelijke organisatie ondergebracht in een zelfstandige organisatie, CGM genaamd. Dit betekent dat Grave sindsdien geen “eigen ambtenaren” meer heeft, maar in een samenwerkingsverband met de gemeente Cuijk en Mill/Sint Hubert de gemeentelijke taken door een zelfstandige organisatie laat uitvoeren. De kerndoelstellingen van CGM zijn:

A.    Een goede gemeentelijke dienstverlening. 
B.    Een klantgerichte en klantvriendelijke opstelling.
C.    De dienstverlening dicht bij de burgers.
D.    Een uniform aanbod van publieksdiensten op de drie gemeentelijke locaties.
E.    Het tonen van betrokkenheid.
F.    Een goede dienstverlening tegen een aanvaardbare prijs.
G.   Een adequate bediening en (beleidsmatige) ondersteuning van de bestuurlijke gremia.

Opheffing ambtelijke organisatie CGM
De ambtelijke organisatie CGM was bezig aan haar 6e jaar en was nog steeds in ontwikkeling om te voldoen aan de gestelde doelstellingen. Nu de gemeenten Cuijk en Mill/St.Hubert hebben besloten het samenwerkingsverband op te heffen zal ook de ambtelijke organisatie CGM ontvlecht worden. De nieuwe gemeente Land van Cuijk heeft aangegeven alle ambtenaren van CGM over te nemen binnen hun nieuwe ambtelijke organisatie. Dit betekent dat de gemeente Grave een nieuwe ambtelijke organisatie moet gaan zoeken om de gemeentelijke taken uit te voeren. Het ligt voor de hand om alle taken in te kopen bij de nieuwe ambtelijke organisatie van LvC waar alle ambtenaren werken die voorheen binnen CGM zich bezig hielden met taken, projecten enz. van de Gemeente Grave. Dit heeft echter nadelen (volgens het rapport van Partners en Propper, januari 2020).*1  Uit bestuurskundig onderzoek naar herindelingsgemeenten blijkt dat deze organisaties na de herindeling de eerste jaren meer met zichzelf bezig zijn dan met de buitenwereld. Dat is ook logisch aangezien een geheel nieuwe organisatie wordt opgebouwd. Het is al een hele opgave om voormalige gemeenten om te smeden naar één nieuwe. Laat staan dat je tegelijkertijd één of meerdere gemeenten moet bedienen als leverancier. In deze situatie is het sterk de vraag of de gemeente Grave van de nieuwe leverancier de aandacht en zorg krijgt die zij nodig heeft.

De nieuwe herindelingsgemeente Land van Cuijk is zoals we in het herindelingsontwerp kunnen lezen  op een vrij traditionele leest geschoeid.*2 We zien onvoldoende invulling van voorwaarden die het wensbeeld van de organisatie voor de toekomst mogelijk maken. Daarmee staan ook de wensen op het gebied van nabijheid en samenwerking onder druk. Het is zeer de vraag of daarmee bijvoorbeeld de kernendemocratie op een substantieel andere manier kan worden ingevuld dan tot nu toe gebruikelijk is. 

Meer professionaliteit en deskundigheid?
Er zijn mensen die zeggen dat er meer professionaliteit en deskundigheid in de ambtelijke organisatie zal ontstaan na herindeling tot één Land van Cuijk. Feit is dat deze ambtelijke organisatie zal bestaan uit dezelfde ambtenaren die nu werkzaam zijn bij CGM, in Boxmeer en in St.Anthonis. Deze 3 groepen ambtenaren worden samengebracht onder één dak. Door het hoger aantal inwoners van de gemeente (ca. 90.000) zullen zij 1-2 schalen hoger gesalarieerd worden en er zal een grotere laagstructuur ontstaan met taakverdelingen en specialisaties. De aanname dat het samenvoegen van ambtenaren automatisch tot een krachtige kwaliteitsrijke en professionele organisatie zal leiden is niet juist. Dit zal sterk afhangen van de kwaliteiten van die betreffende ambtenaren en hun samenwerking. 

Dienstverleningsovereenkomst met Land van Cuijk
Op 29-9-2020 werd door de colleges van de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert, Sint Anthonis en Grave een akkoord bereikt dat per 1-1-2022 de gemeente Grave al zijn ambtelijke diensten en producten laat verzorgen door de nieuw te vormen gemeente Land van Cuijk. Dit akkoord tussen deze vijf partijen kent alleen maar winnaars. 

De zelfstandige gemeente Grave kan met ingang van 2022 gebruik maken van de professionaliteit, de innovaties en het strategisch vermogen aanwezig in de robuuste ambtelijke organisatie van de gemeente Land van Cuijk. Grave blijft als relatief kleine gemeente in staat om zijn inwoners, ondernemers en instellingen met hoge kwaliteit, met eigen beleidsaccenten en lokaal op het eigen stadhuis te bedienen’. Voor de gemeente Land van Cuijk was de inzet vooral gericht op het continueren van de politiek, bestuurlijke en ambtelijke nauwe banden die de gemeenten al jaren met elkaar hebben. Straks maken twee gemeenten gebruik van hetzelfde ambtenarencorps, dat helpt om als gemeenten Grave en Land van Cuijk ook politiek-bestuurlijk nauw met elkaar verbonden te blijven. En dat allemaal ten dienste van een economisch en sociaal sterke regio.

Alle ambtenaren die nu werkzaam zijn voor de vijf gemeenten blijven dat in de toekomst ook, door het akkoord tussen de vijf colleges. Echter, zij treden allemaal in dienst van de nieuwe gemeente Land van Cuijk. Terwijl zij nu nog werkzaam zijn voor de gemeenten Boxmeer, Sint Anthonis en voor Werkorganisatie CGM. Deze Werkorganisatie herbergt nu nog alle ambtenaren van de gemeenten Cuijk, Mill en Sint Hubert en Grave. Door de herindeling tot gemeente Land van Cuijk wordt deze Werkorganisatie opgeheven.

Per 1 januari 2022 verleent de gemeente Land van Cuijk vanuit zijn ambtelijke organisatie dus diensten aan het zelfstandige gemeentebestuur van Grave. Grave houdt daarbij een eigen raad, griffie, college, burgemeester, gemeentesecretaris en een klein team van ambtenaren. De balies op het stadhuis van Grave blijven voor onze inwoners gewoon open en de medewerkers in de buitendienst blijven  gewoon werkzaam vanaf de gemeentewerf in Grave. De inwoner van Grave merkt dus praktisch gezien niets van deze afspraken’.

Deze afspraken zijn vastgelegd in een zogenaamde Centrumregeling (CR)*3 en een Dienstverleningsovereenkomst (DVO).*4  Daarin hebben we alle afspraken over bijvoorbeeld diensten, kwaliteit en financiën met elkaar vastgelegd. De afspraken gelden voor een periode van vier jaar: 2022 tot en met 2025. In november zijn deze afspraken ook door de 5 raden vastgesteld.

Ook als zelfstandige gemeente Grave met een eigen ambtelijke organisatie bestaat de dienstverlening voor ruim 2/3 uit het uitvoeren van wettelijk voorgeschreven taken en diensten: dus vanuit het rijk is al bepaald wat en hoe de gemeente deze taken en diensten moet uitvoeren. Voor de rest van de Rijksbudgetten bepaalt een gemeente zelf wat ze belangrijk vinden en hoe dit gebeurt.

Met het afsluiten van een dienstverleningsovereenkomst verandert dat ook niet. De gemeente Grave bepaalt nu en ook straks, na het afsluiten van de DVO met de gemeente Land van Cuijk i.o., nog steeds zelf wat er gebeurt met dat deel van het Rijksbudget. We  hoeven dus niet aan de gemeente Land van Cuijk i.o. te vragen of we bijvoorbeeld nieuwe lantaarnpalen  in de gemeente Grave mogen aanschaffen en/of we wel of niet een burgerinitiatief mogen subsidiëren. Soortgelijke  beslissingen worden nu door de gemeente Grave  genomen en daar verandert door het afsluiten van een DVO met het Land van Cuijk i.o. niets aan. 

Wij zien deze totale inkoop van ambtelijke taken in eerste instantie als noodzakelijk omdat de dienstverlening op een zo hoog mogelijk niveau in stand dient te worden gehouden. Daarnaast zien we dit als een tijdelijke oplossing en zullen we gaan bouwen aan een eigen ambtelijke organisatie voor de gemeente Grave. 

Met voorbeelden als de gemeente Boekel en de gemeente Ommen zullen we in deze overgangsfase goed moeten kijken naar welke taken we

Zelf doen:   Taken uitvoeren in de eigen organisatie, inclusief de eigen aansturing daarop
Uitbesteden:  Taken in opdracht structureel laten uitvoeren door een andere partij (bijv. gemeente Land van Cuijk). Sturing middels een dienstverleningsovereenkomst.
Samenwerking: Taken die met andere partijen (publiek of privaat) in de vorm van een samenwerking worden uitgevoerd. Denk aan projectmatige, eenmalige ontwikkelingstaken. Ook uitbesteding aan de markt van enkelvoudige, specialistische taken of andere vormen van samenwerking zoals burgerparticipatie of onderwijsinstellingen vallen hieronder.

Vanaf 2022 zullen dus de ambtelijke taken door de ambtelijke organisatie van de gemeente Land van Cuijk uitgevoerd worden volgens de dienstverleningsovereenkomst die afgesloten is. Dit biedt de gemeente Grave de kans om een toekomstige ambtelijke organisatie op te bouwen op basis van een regiemodel. Dat wil zeggen dat we bij iedere gemeentelijke taak zullen kijken wat we willen en wat (financieel) mogelijk is, zelf doen, uitbesteden aan externe partijen of samenwerken met andere gemeenten. De gemeente Grave zal zo een lokale overheid blijven die samenwerkt, de regie voert en haar inwoners faciliteert om zelf hun leefomgeving vorm te geven.

Voor deze besturingsfilosofie met een platte, kleine ambtelijke organisatie zijn mensen nodig met passie voor hun werk. Mensen die bereid zijn hun handen uit de mouwen te steken om het werk te realiseren. Er zal een openbaar bestuur gevraagd worden dat bereid is met elkaar en met externen samen te werken in goede harmonie. Kortom vakkennis is belangrijk maar vooral de competenties en de wens om te ontwikkelen staat voorop. Plus de bereidheid om je in te zetten voor het team en voor je gemeente.

Bronnen
*1  Rapport Partners en Propper – ambtelijke organisatie van de toekomst
*2   www.samenonderwegnaareennieuwegemeente.nl
*3  Centrumregeling LvC-Grave
*4  Dienstverleningsovereenkomst DVO LvC-Grave

Neem contact met ons op!

Heeft u vragen over het behoud van een zelfstandig Grave? Wilt u meer weten over onze standpunten? U mag ons altijd een bericht sturen, we helpen u graag verder.

© Zelfstandig Grave